Retmani

SPŁYW KAJAKOWY PILICA 2009 r. 2 do 15 sierpnia

OPIS TRASY

Zaczynamy spływ Pilicą od Maluszyna. Biwak za mostem na prawym brzegu rzeki na obszernej łące.Niedziela, spacer po Maluszynie. Montaż składaków.

MALUSZYN

W Maluszynie urodził się Józef Ostrowski, polski polityk. Maluszyńska linia Ostrowskich powstała w 1738, gdy przedstawiciel tego rodu wykupił zadłużone dobra od rodziny Malczewskich. Był nim Kazimierz Ostrowski herbu Korab ożeniony z Petronelą z Moszyńskich, sukcesorką dużego majątku pod Radomskiem.

Od tej pory Maluszyn staje się rezydencją tej rodziny, którą po przedwczesnej śmierci jej właściciela (1753 r.) niepodzielnie gospodarzy przez 26 lat owdowiała dziedziczka. Największe zasługi dla rozwoju tego majątku poniósł jednak ich syn Michał, który najpierw robił karierę polityczną przy królu Stanisławie Poniatowskim – dochodząc do stopnia pułkownika wojsk koronnych – a po otrzymaniu w spadku dopiero co zniszczonego przez pożar Maluszyna doprowadził go ponownie do rozkwitu. Kolejno wykupuje okoliczne wsie, gdzie zakłada folwarki, młyny i cegielnie, które przynoszą duże zyski. Ożeniony z Marcjanną Tymowską ma z nią syna Wojciecha (który otrzymuje majątek w Radoszewnicy pod Koniecpolem, żeniąc się z Józefą Potocką). Wnukiem jest Aleksander – uczestnik Powstania Listopadowego, który po powrocie do kraju (amnestia) zakłada cukrownie, drenuje pola zwiększając plony, wreszcie wprowadza nowoczesną gospodarkę leśną oraz rybną (stawy zasilane kanałem z Pilicy). Jego córka, Ludwika, zakłada w 1880 obszerny sad i warzywnik z oknami szklarniowymi. Położone między Pilicą a dworem przynoszą niespotykane dotychczas plony. Ostatnim z Ostrowskich jest Józef (zm. w 1923), majątek przejmują Potoccy z Koniecpola. Parafia w Maluszynie powstała na przełomie XIV i XV w. i posiadała drewniany kościół. W 1582 postawiono nowy, także drewniany kościół, który spłonął w 1777. Obecny, murowany powstawał w latach 1777-1787.W 1900 przeszedł rozbudowę – co upamiętniają łacińskie napisy na tylnej ścianie kościoła. Widnieją też tam daty dalszych remontów: 1891 i 1976. Położony malowniczo, nad wysokim, lewym brzegiem Pilicy, uległ poważnym zniszczeniom w 1945 – najpierw w czasie ostrzału artyleryjskiego a następnie podczas wichury. Mozolnie restaurowany, otrzymał dzisiejszy wygląd w końcu lat 70. XX wieku. Następnie odbudowano też zabudowania gospodarcze, oraz ponownie odnowiono kościół (r. 1988). W latach 1932-34 proboszczem był tutaj ks. Bonawentura Metler. 1 czerwca 1944 na północ od Maluszyna w rejonie wsi: Wola Życińska i Bobrowniki, rozegrała się bitwa oddziału partyzanckiego AK „Andrzeja” – porucznika Floriana Budniaka z obławą ok. 2000 Niemców. Doskonale okopani partyzanci zadali Niemcom duże straty (37 zabitych i rannych, w tym major SS), ale zanim wycofali się za Pilicę sami też pozostawili wielu swych kolegów na polu walki. Pochowano ich na polowym cmentarzyku pod Ciężkowiczkami.

Wypływamy 3 sierpnia godz. 9. Po 300m próg niewysoki ale składaki nie pozwalają na skakanie.

Dalej rzeka płynie dość szybko, poziom wody średni.

Biwakujemy koło Pratkowic po przepłynięciu ok.25 km.

Następny dzień – wypływamy po godz 9. Postój na zwiedzanie i zakupy w

Przedborzu.

W 1239 wymieniany jest tutejszy gród warowny, który w połowie XIV w. Kazimierz Wielki rozbudował na zamek. Ze względu na urodzajność przedborskich lasów częstymi gośćmi zamku byli m.in. Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło. Kazimierz Wielki w 1370 roku nadał miejscowości prawa miejskie, odnowione przez Władysława Jagiełłę w 1405 roku. 29 lipca 1423 roku właśnie tutaj Władysław Jagiełło nadał prawa miejskie wsi Łodzia (obecnie – Łódź).

W 1512 roku w mieście istniała szkoła, miasteczko było dużym ośrodkiem piwowarstwa. Koniec pomyślnego okresu w dziejach miasta przypieczętował potop szwedzki, który w 1655 przyniósł zniszczenia miastu i zamkowi. W wyniku rozbiorów Rzeczpospolitej od 1793 na Pilicy przebiegała wschodnia granica Prus; w 1795 rzeka stała się granicą prusko-austriacką. W 1807 i 1809 tereny po obu stronach rzeki zostały włączone do Księstwa Warszawskiego, następnie do tzw. Królestwa Kongresowego. Wiek XIX przynosi rozwój przemysłu, w 1822 roku Wojciech Lange zakłada fabrykę sukna; w zbudowany zostaje ratusz. W czasie powstania styczniowego do miasteczka wkraczają oddziały Jana Jeziorańskiego, 27 czerwca 1863 roku oddział powstania stacza bitwę z wojskami rosyjskimi. Podczas I wojny światowej miasto znalazło się pod bardziej liberalną okupacją austriacką. Przedborzanie mogli wtedy ufundować na rynku pomnik Tadeusza Kościuszki(poprawka wniesiona przez- pawelzieba76-Pomnik Tadeusza Kościuszki został postawiony w parku na lewym brzegu rzeki Pilicy a nie na rynku.)
W wolnej Polsce miasto było ośrodkiem handlu dla okolicznych wsi. Wydawany był „Głos Przedborza„. W mieście, podobnie jak w wielu miastach w centrum i na wschodzie kraju, zamieszkiwała ludność żydowska. II Wojna Światowa. Czas II wojny światowej przyniósł straty w ludności i zniszczenia w zabudowie. Wiele ludzi w tym okresie brało czynny udział w walce poprzez działania partyzanckie m. in w oddziale majora Hubala Dobrzańskiego, któremu mieszkańcy miasteczka i okolicznych wsi pomagali w prowadzeniu działań partyzanckich.

W Przedborzu warto zwiedzić muzeum regionalne prowadzone przez Tadeusza Michalskiego z wykształcenia biolog,rolnik, nauczyciel , znawca medycyny naturalnej i mistrz bioterapii. Założyciel i pierwszy dyrektor Muzeum Ludowego w Przedborzu. Poeta i prozaik ze znacznym dorobkiem literackim. Członek Związku Literatów Polskich. Wspaniały gawędziarz, urzekający człowiek.  Według oceny specjalistów przedborskie Muzeum ma charakter miniskansenu i należy do ciekawszych tego typu obiektów w Polsce. Zgromadziło do tej pory ponad 8 tysięcy eksponatów, głownie etnograficznych i historycznych. Informacje te zaczerpnięto z pracy  „PRZEDBORSKIE KRAJOBRAZY”.Warto temu zakątkowi Polski poświęcić trochę więcej czasu.

Trzeba zajrzeć do kościoła Św. Aleksego (1340 r.) znajdującego się na wzgórzu nieopodal rynku.

Płynąc dalej docieramy do zaplanowanego biwaku w okolicach Faliszewa (24 km).

Następny dzień spokojnego płynięcia doprowadza nas do wsi Winduga (tu znajdujemy względnie dobre miejsce na biwak. 17 km).

6 go sierpnia zaplanowaliśmy przepłynąć Zalew Sulejowski ale przeciwny wiatr rozdzielił na dwie grupy naszą grupę spływową. Część popłynęła do zapory a pozostali znaleźli bardzo ładne miejsce

w połowie zalewu vis’ a vis’ Lubiaszewa (przepłynęliśmy 22 km).

Kolejny dzień urozmaicony przez przewózkę kajaków za tamę (około 2 km), płyniemy

do Ciebłowic.

Po drodze przenoska przy tamie w Tomaszowie Maz. (zwiedzamy niebieskie źródła). Krajobrazowy rezerwat przyrody Niebieskie Źródła leży w dolinie rzeki Pilicy, w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego. Powierzchnia rezerwatu wynosi 28,8 ha. Jego symbolem jest kaczka krzyżówka. Został utworzony, by chronić ptaki wodne. Na jego terenie znajduje się las olchowy stanowiący ich ostoję. Rezerwat ten obejmuje także silnie pulsujące źródła typu limnokrenowego, które dają początek rzece Jana. Ich urok polega na tym, że woda wybija z dna piasek, który wygląda jak jasnozielone, pulsujące plamy. Limnokren – (od. limno – jezioro, kren – źródło) typ źródła, charakteryzujący się tym, że wypływająca woda podziemna gromadzi się w małej niecce, tworząc mały zbiorniczek wody stagnującej. Jakkolwiek limnokren zewnętrznie przypomina mały staw lub zbiornik okresowy to odznacza się specyficznymi warunkami siedliskowymi: stosunkowo niską i stała temperaturą wody (skutek wypływu wód podziemnych) oraz trwałością zbiornika (odróżnia to go od wiosennych zbiorników okresowych).

Biwak znajdujemy w Ciebłowicach Małych. (przepływamy 24 km).

8-go sierpnia Planujemy dopłynąć w okolice Myślakowca.

W Inowłodzu dłuższy czas przeznaczamy na zakupy i zwiedzanie Inowłodza.

Inowłódz jest wzmiankowany w dokumencie z 1145, z którego wynika, że już wówczas istniał w miejscowości kościół (ob. kościół filialny pw. św. Idziego), ufundowany przez Władysława Hermana w 1086. Prawa miejskie otrzymał w połowie XIV wieku od króla Kazimierza Wielkiego, wówczas to wzniesiono również zamek. Inowłódz pełnił funkcję grodu granicznego – usytuowany był na lewym brzegu Pilicy, która w tym miejscu stanowiła granicę między należącą do Mazowsza Ziemią łęczycką a należącą do Małopolski Ziemią sandomierską. Miejscowy zamek do połowy XVII wieku był rezydencją kasztelanii inowłodzkiej. W 1655 podczas potopu wojska Stefana Czarnieckiego pokonały w bitwie pod Inowłodzem wojska szwedzkie. Inowłódz aż do czasu rozbiorów był miastem królewskim. Prawa miejskie utracił w wyniku represji po powstaniu styczniowym w 1870. Niedługo potem nastąpił rozwój miejscowości, związany z odkryciem właściwości leczniczych miejscowego mikroklimatu i próbami utworzenia uzdrowiska. Ponowny rozwój przerwała jednak I wojna światowa. Kościół filialny św. Idziego w Inowłodzu, romański kościół zrekonstruowany w latach 1936-38 przez Adolfa Szyszko-Bohusza. Świątynię według nowożytnej płyty inskrypcyjnej wybudowano w 1082 roku z fundacji Władysława Hermana, jednak w rzeczywistości pochodzi ona prawdopodobnie z XII w. (najpóźniej z 1138 roku) i jest fundacją Bolesława Krzywoustego.

Równocześnie z kościołem powstał na tej samej górze klasztor Benedyktynek, który został w 1241 roku zburzony podczas najazdu tatarskiego. Nosi on cechy typowe dla architektury obronnej. Po powstaniu kościoła pod wezwaniem św. Michała w 1520 roku starsza świątynia straciła znaczenie i zaczęła podupadać. Pierwszą próbę odnowienia kościoła podjęto w 1790 roku, sprowadzając do niego z kapliczki w Giełzowie cudowny obraz Matki Boskiej Bolesnej. W 1793 roku został ograbiony przez żołnierzy pruskich, a następnie zamieniony na magazyn zbożowy. Na początku XX wieku świątynia była zniszczona, a jej dach pokryty był słomą. Prace restauracyjne rozpoczęto z inicjatywy cara Mikołaja II. Kolejne zniszczenia zostały spowodowane przez I wojnę światową. Pierwsze, nieukończone prace rekonstrukcyjne prowadzono w latach 1924-26. Ostateczny wygląd nadała mu restauracja prowadzona z inicjatywy prezydenta Ignacego Mościckiego, według projektu Wilhelma Henneberga. Wprowadzono wtedy wiele elementów obcych wcześniejszej architekturze kościoła – m.in. podwyższono o jedną kondygnację wieżę, a w nawie od strony zachodniej na miejscu otwartej arkady wybudowano emporę z tryforyjnymi przezroczami. Świątynię ponownie poświęcono 1 listopada 1938 roku.

Zamek w Inowłodzu

został wzniesiony w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. W XVII wieku zniszczony w czasie potopu szwedzkiego.

Był to zamek w stylu gotyckim, na planie prostokąta, z dwoma narożnymi ośmiobocznymi wieżami, otoczony fosą. Dzięki niemu strzeżono komory celnej i szlaku handlowego do Torunia. W pierwszej połowie XVI wieku został rozbudowany i umocniony. Do dziś zachowały się fragmenty murów przyziemia, ślady wież i zarys fosy.

Synagoga została zbudowana na początku XIX wieku. Podczas II wojny światowej hitlerowcy doszczętnie zdewastowali synagogę. Podczas walk w 1945 roku synagoga znalazła się pod ostrzałem, co dopełniło dzieła zniszczenia. Po zakończeniu wojny synagoga służyła jako magazyn nawozów i soli Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, następnie za magazyn i sklep sprzętu AGD. W 1975 roku podjęto decyzję o przekazaniu obiektu dla Gminnej Biblioteki Publicznej. W okresie 1978-1982 przeprowadzono rozległy remont budynku ze środków Jointu. Wówczas zakonserwowano istniejące wewnątrz fragmenty polichromii.

Obecnie w synagodze na piętrze znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna, a na parterze sklep spożywczo-monopolowy. W 1977 roku synagoga została wpisana do rejestru zabytków i objęta ochroną konserwatorską, o czym informuje tabliczka na ścianie budynku.

Z Inowłodza płyniemy dalej aż osiągamy Myślakowiec. Tu nie znajdujemy miejsca dopiero za wsią na lewym brzegu pod samym młodym laskiem rozkładamy nasze namioty.

W tym czasie na Pilicy jest dużo pływających a w czasie sobotnio- niedzielnym biwakuje również masa turystów zmotoryzowanych, co utrudnia znalezienie spokojnego miejsca dla naszej grupy.

Niedziela – Biwak, dzień odpoczynku.

W poniedziałek płyniemy do wsi Ulaski Staromirskie (ok. 32 km). Na postoju w Nowym Mieście

zwiedzamy zabytki.

Nowe Miasto nad Pilicą zostało lokowane na części gruntów wsi o nazwie Pobiedna. Znaleziono tu także wiele pozostałości osad neolitycznych i kości mamuta włochatego. Nowe Miasto nad Pilicą leżało przy szlakach handlowych łączących Toruń ze Lwowem i Warszawę z Krakowem. Było własnością szlachty herbu Rawicz, która przyjęła nazwisko Nowomiejskich jeszcze w XVI w.

Od 1873 przez następne 40 lat funkcjonowało tu uzdrowisko doktora Jana Bielińskiego, które przyciągało wybitne postacie polskiej kultury, m.in. polityków i poetów. W Nowym Mieście bardzo znany jest także klasztor kapucynów. Na przełomie XIX/XX w. przebywał w nim bł. o. Honorat Koźmiński. W muzeum przy klasztorze znajdują się jego rzeczy codziennego użytku, pióro, kosmyk włosów, relikwie i szaty. Od 1997 roku o. Honorat Koźmiński jest patronem miasta.

Zwiedzamy kościół przyklasztorny pw. Św. Kazimierza, zaglądamy na dziedziniec kościoła Opieki MB Bolesnej, Zjadamy posiłek w nadrzecznym zajeździe i ruszamy w dalszą drogę. Biwak rozbijamy na polu dość obszernym, wygodnym we wsi Ulaski Staromirskie ( gramy w kometkę i rzucamy „dyskiem”. (przepłynęliśmy ponad 32 km).

11-go sierpnia ruszamy w dalszą drogę. Rzeka jest tu szersza co czyni ją płytszą a to powoduje liczne mielizny, na których często osiadają przepływające kajaki.

Dopływamy do wsi Budy Michałowskie. Rozstawiamy namioty na oznaczonym polu namiotowym, tuż za mostem. Po uprzątnięciu licznych śmieci pole wydaje się znośne. Po kolacji spacer do lasu i spanie. ( przepłynęliśmy ponad 33 km).

Następny etap do Warki. Ze względu na muzeum Pułaskiego planujemy tu nocleg przy hangarze PTTK.

WARKA

Zwiedzamy

• w dzielnicy Winiary pałac Pułaskich z końca XVII wieku, a w nim Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego (pamiątki po Pułaskim, udział Polaków w walkach o niepodległość Stanów Zjednoczonych)

• park wokół pałacu
• pomnik Kazimierza Pułaskiego

Należy jeszcze zajrzeć do Parafii Matki Bożej Szkaplerznej w Warce – parafia rzymskokatolicka w Warce.

Parafia erygowana w 1988. Obecny kościół parafialny pofranciszkański został wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. Spoczywają w nim szczątki książąt mazowieckich, przeniesione 1859 ze zniszczonej świątyni Dominikanów. Wyposażenie świątyni stanowią barokowe ołtarze i rokokowa ambona.

Zabytki do zwiedzenia wpisane na listę zabytków:

• kościół par. p.w. św. Mikołaja, XIV-XVII
• dzwonnica
• klasztor

Na tutejszym cmentarzu jest grób Piotra Wysockiego.

Do Warki z Bud Michałowskich jest 15,5 km.

Następnego dnia spływu po 18 km płynięcia Pilicą wpływamy na Wisłę i po dalszych 4 km znajdujemy, po burzy, którą przeczekaliśmy podpływając do brzegu rzeki w okolicy wsi Podgórzyce na 461 km Wisły na lewym jej brzegu. Biwakujemy na skraju sadu jabłoniowego, piękny widok przy zachodzącym słońcu.

Jeden z kolegów ( Włodek) rozłożył swój obóz na pobliskiej wyspie meldując się jako gubernator obejmujący wyspę w posiadanie.

Następny dzień płynięcia Wisłą pozwala pokazać młodzieży nawigację na dużej rzece (obserwacja boi i tyczek wskazujących główny nurt i oznaczających mielizny). Mijamy ujście Świdra doWisły (tam chciałem zrobić biwak ale ludziom nie chciało się przeciągać kajaków przez mieliznę i popłynęli dalej. Biwak znajdujemy na prawym brzegu na wysokości Świdrów Małych (492,5 km Wisły). Wnosimy kajaki ścieżką przez krzaki wikliny na polankę przy ścieżce biegnącej wzdłuż Wisły. (nie spodziewałem się, że tak blisko Warszawy można biwakować w ciszy).

Ognisko do późnych godzin nocnych kończy naszą ostatnią noc na spływie sierpniowym z piękną przez cały czas pogodą.

15 sierpnia ostatni etap do Warszawy i Burakowa.

Część uczestników kończy pływanie przy Porcie Czerniakowskim 511 km Wisły pozostali płyną do Burakowa ( przystań promowa) (525 km Wisły).

Montaż kajaków składanych trwał ponad pół niedzieli (trzech ludzi) a rozebraliśmy je we dwóch w godzinę. Młodzież nauczyliśmy poprawnego wiosłowania ( ze skręconymi wiosłami ułatwiającymi wiosłowanie pod niekorzystny wiatr ) mam nadzieję że niektórzy zapomną o trudach i monotonii rzeki a będą wspominać tylko miłe chwile.

KILOMERTAŻ TRASY SPŁYWU

Maluszyn -Warka -Warszawa Buraków

2-08 Maluszyn Biwak

3-08 Pratkowice 25.5 km

4-08 Okolice Faliszewa 24 km (zwiedzanie Przedborza, muzeum regionalne)

5-08 Winduga 17 km

6-08 Lubiaszewo (Zalew Sulejowski) 22 km

7-08 Ciebłowice Mł. 24 km (zwiedzanie niebieskich źródeł, Tomaszów)

8-08 Myślakowiec 24 km (zwiedzanie Inowłodza)

9-08 Biwak

10-08 Ulaski Staromirskie 32.5 km (zwiedzanie NW Miasta)

11-08 Budy Michałowskie 33.5 km

12-08 Warka (zwiedzanie) 15.5 km Wisła 457 km ujście Pilicy do Wisły

13-08 Wisła Podgórzyce ( Sad jabłoniowy) 22.5 km 461 km Wisły

14-08 P. brzeg okolica Świdry Małe 31,5 km 492,5 km Wisły

15-08 Port Czerniakowski 18,5 km 511 km Wisły

15-08 Buraków. 14 km 525 km Wisły

Razem 304 km